Voorkom dat je tuin te netjes is

Biodiversiteit is goed, maar kan beter

Meer dan de helft van de ruimte in Linkebeek is ingenomen, maar toch kleurt Linkebeek van bovenaf nog zeer groen. Dat komt omdat slechts een zesde van Linkebeek verhard is, wat zo goed als gelijk is aan het Vlaamse en het Vlaams-Brabantse gemiddelde. En meer dan vier vijfde van Linkebeek is niet bebouwd. Om dat te begrijpen is het van belang om in te zoomen op de gebruikte ruimte. Meer dan een kwart (27,3 %) van het Linkebeekse grondgebied is ingenomen door huizen en tuinen. Alleen is nog geen derde daarvan verhard, wat kortweg wil zeggen dat de rest tuin is en dus groen oogt. Verder telt Linkebeek veel onbebouwde percelen (5,3 % van de totale oppervlakte) en terreinen voor recreatie (6,8 %).

Net doordat Linkebeek veel tuinen heeft, kunnen inwoners echt het verschil maken. ‘Linkebeek herbergt een enorme natuur’, zegt Johan Auwerx, vrijwilliger bij de lokale afdeling van Natuurpunt en coördinator van het Onderzoekscentrum voor Aquatische Fauna van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) in Linkebeek. ‘De gemeente heeft veel villa’s met vaak oude tuinen die doorheen de tijd bebost zijn geraakt. Linkebeek telt onder meer daardoor meer bossen dan een halve eeuw geleden. Dat die tuinen doorheen de jaren veelal op eenzelfde manier zijn beheerd, is een goede zaak voor fauna en flora met onder meer veel waardevolle planten en paddenstoelen. Met de biodiversiteit in de tuinen zit het goed, maar het kan natuurlijk altijd beter. Het is eigenlijk best gemakkelijk. Voorkom dat je tuin te netjes is. Zorg hier en daar voor wat hoekjes en kantjes waar wat takkenhout kan blijven liggen. Muurtjes met gestapelde takken zijn ideaal voor dieren die beschutting zoeken tegen regen, wind en zon. En rottend hout zorgt voor spinnen en pissebedden, wat dan weer een heerlijke maaltijd is voor veel andere dieren. En wil je meer dieren in je tuin, dan kan ik zeker aanraden om in een waterpartij te voorzien. Een kleine vijver, zonder vissen, vormt een oase voor veel dierenleven: libellen, salamanders, kikkers, padden … noem maar op.’

Compenserende maatregelen

Zelf wil Natuurpunt het goede voorbeeld geven. Dat doet de organisatie in natuurgebied Den Bocht, waarvan ze het beheer in handen heeft. ‘Een groot deel van het gebied beheren we als hooiland. We maaien het één tot drie keer per jaar. En we hebben poelen laten aanleggen, wat het voortbestaan van de vroedmeesterpad ten goede komt. Met in de berm takkenrillen die zorgen voor beschutting en voldoende eten’, legt Johan uit. ‘Onze aanpak daar kan dienen als inspiratie voor mensen die er voorbijwandelen.’

De biodiversiteit in de unieke Linkebeekse tuinen bewaren wordt de komende jaren en decennia een uitdaging. ‘Nieuwe eigenaars kunnen bij de herinrichting van de tuin soms wat hardhandig te werk gaan en oude graslanden kortwieken’, stelt Johan. ‘Ook de renovatie van woningen blijft niet altijd zonder gevolgen. Neem nu de huismus, die in Linkebeek veel voorkomt. De oudere huizen hebben nog spleten en kieren, waar mussen zich graag in nestelen. Bij renovatie worden die openingen afgedicht, waardoor de mussen vertrekken en niet meer terugkeren. Hetzelfde zie je bij vleermuizen en zelfs insecten. Die kruipen maar wat graag in gaten in het voegwerk van stenen muren. Ik bedoel zeker niet dat de mensen niet mogen werken aan een beter energiepeil van hun woning. Wel doe ik een warme oproep om te zorgen voor compenserende maatregelen. Ik denk bijvoorbeeld aan broedkasten voor vleermuizen of nestkasten voor mussen. Probeer daar toch al voorafgaand aan de renovatie mee bezig te zijn, zodat de dieren al gewend kunnen raken aan hun nieuwe woonplek vooraleer de grote werken beginnen.’

Meer bloemen, bijen en vlinders

De Linkebekenaars weten wat hen te doen staat. Maar wat met het gemeentebestuur? ‘De voet- en wandelpaden worden vrij strikt onderhouden’, geeft Johan aan. ‘Elders krijgt de natuur de kans om haar gang te gaan. Onder meer door deel te nemen aan de actie ‘Maai Mei Niet’ groeien er meer bloemen – kijk maar naar de vele margrieten langs de weg. Dat is een goede zaak voor bijen en andere insecten.’

Milieuschepen Roel Leemans (LB) wijst op een andere aanpak dan vroeger. ‘De tijd waarin we de grasperken altijd kort hielden, is voorbij’, stelt Leemans. ‘Er bestaat een groenplan met daarin afspraken voor onderhoud. De taluds en groenperken onderhouden we minder strikt, al zorgen we er wel voor dat mensen door kunnen.’

Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) ijvert in Linkebeek eveneens voor meer biodiversiteit via het beheer van het bijna 55 hectare grote Park Schaveys op de grens met Beersel. Johan Auwerx: ‘De graslanden in het park werden vroeger onderhouden als klassieke gazons met maaibeurten om de twee weken. Dat zorgde voor een net uitzicht, maar veel leven was er niet in het park. Voor het gebied heeft ANB een natuurbeheersplan opgesteld, en als Natuurpunt hebben wij geadviseerd om het park als weide te beheren en nog maar een paar keer per jaar te maaien. En dat is niet zonder resultaat, want je ziet nu vrij veel bloemen en vlinders in het park.’

Brabantse Wouden

Het park Schaveys vormt samen met onder meer het Kleetbos een belangrijke schakel in het Nationaal Park Brabantse Wouden, waar Linkebeek en elf andere gemeenten hun schouders hebben ondergezet en als doel heeft om waardevolle natuur meer met elkaar te verbinden. ‘In het begin leefde het idee dat we verschillende landbouwpercelen in Linkebeek zouden laten bebossen, maar dat misverstand is intussen uit de wereld geholpen’, zegt schepen Leemans. ‘Via de Brabantse Wouden willen we in Linkebeek meer groene verbindingen realiseren via enkele ingrepen in het landschap: een erosiepoel met wat groen errond, een ecotunnel onder de sporen of een groene verbindingsstrook op een akker. Wij hebben als gemeente enkele projecten naar voren geschoven, nu is het wachten op de uitvoering.’

Verder werpt de samenwerking met het Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei zijn vruchten af. Zo kunnen inwoners via de actie ‘Behaag je tuin’ elk jaar streekeigen plantgoed aankopen om hun tuin biodiverser te maken. Uit cijfers van het Lokaal Energie- en Klimaatpact blijkt dat er sinds 2012 al 1.153 meter haag is bijgekomen in Linkebeek, waarmee de helft van de doelstelling is behaald. Het aantal extra aangeplante bomen blijft beperkt tot 151. ‘In Linkebeek staan al heel veel bomen’, stelt schepen Leemans. ‘Waar mogelijk en nodig zorgen we voor extra aanplantingen.’

Tekst: Jelle Schepers
Foto: © TDW
Uit: sjoenke juni 2026