Groengebied 'Den Bocht', terug naar hoe het vroeger was

Het park Den Bocht, dat de hoeve ‘t Holleken met het Schaveyspark verbindt, is een kleine groene parel die voor veel Linkebekenaren onbekend is. Hoewel het vaak bezocht wordt, weten velen niet dat het een van de overblijfselen is van het vroegere agrarische landschap in de streek, dat in onbruik raakte na het verdwijnen van de laatste veehouders. Sinds 2021 krijgt een team van vrijwilligers, gecoördineerd door Natuurpunt, de kans om de zone opnieuw in handen te nemen om zowel dit erfgoed als de fauna en flora die ermee verbonden zijn te beschermen. ‘De gronden, goed voor een oppervlakte van zowat 4,5 hectare, zijn nog altijd eigendom van de gemeen te. Maar als Natuurpunt hebben we het beheer voor negen jaar in handen genomen. En nadien is die periode verlengbaar’, zegt Jérôme Schlesser.

Zeldzame soorten

Schlesser is ongetwijfeld een van de drijvende krachten in Den Bocht, maar hij staat zeker niet alleen. Zo kan hij rekenen op de inzet van tal van vrijwilli gers. Een van hen is Johan Auwerx, die als coördinator van de viskwekerij van het INBO in Linkebeek heel wat kennis over fauna en flora meeneemt naar Den Bocht. ‘Het gaat om een waardevol gebied, maar er werd niets mee gedaan’, zegt Johan. ‘Op een van de hoger gelegen stukken, waar er vroeger geen akker was en dat dus niet bemest werd, zagen we interessante planten, padden stoelen en insecten opduiken. Vrij zeldzame soorten hier in Linkebeek. We wilden die absoluut behouden. Onder meer daarom is er goed beheer nodig.’ In de voorbije vijf jaar heeft Natuurpunt zeker niet stilgezeten. Samen met het Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei en de gemeente deden we tussen 2021 en 2023 tal van ingrepen om van Den Bocht een aangename thuis te maken voor een aantal soorten. Een daarvan is de vroedmeesterpad. ‘De vroedmeesterpad is een warmteminnen de soort. De noordelijke verspreidingsgrens bevindt zich hier in onze contreien’, weet Johan. ‘Tot de jaren 70 kon je de padden hier terugvinden, maar nadien kreeg de soort het moeilijk en raakte ze met uitsterven bedreigd. We hebben ze hier geïntroduceerd, maar we moesten eerst voor de juiste omstandigheden zorgen. In het dal zijn twee poelen gegraven, met nog twee betonnen bakken in de zuidgerichte berm aan de overkant van het wegje dat naar het hockeyveld leidt. De vroed- meesterpadden hebben het graag warm. Net daarom is de nabijheid van de begraafplaats een troef. De grafzerken nemen doorheen de dag de warmte van de zon op om ze ’s nachts weer af te geven. En dat vinden de padden geweldig. Verder zorgen takkenrillen in de berm ervoor dat de diertjes beschermd zijn en dat er voldoende voedsel is. En de helling blijft open doordat we er schapen laten grazen.’

Naar die schapen heeft Natuurpunt niet lang moeten zoeken. Jérôme is immers schapenmelker. ‘De schapen spelen een belangrijke rol in Den Bocht. We zetten ze nu al enkele jaren in. In de bermen grazen ze gras op plekken waar wij met machines niet bij geraken. En met de hand zou het ons te veel tijd kosten. Verder houden de schapen het gras kort in de weide waar de poelen liggen. De rest van het gebied beheren we als hooiland, met één tot drie maaibeurten per jaar in functie van de voedselrijkdom van de grond. Het schrale plateau maaien we één keer per jaar in augustus of september. Al het lange gras vormen we om tot hooi. Zo hebben de schapen meteen hun eten en moeten we met het gemaaide gras niet naar het recyclage park. We denken er zelfs aan om trek paarden in te zetten voor rooiwerken, net zoals in het provinciedomein van Huizingen. Momenteel gebruiken we daarvoor nog een tractor van de gemeente. Eigenlijk willen we zo weinig mogelijk machinaal werken. Vroeger konden landbouwers dat ook niet.’

Geen gebrek aan variatie

Met het beheer van Den Bocht wil Natuurpunt voor een stuk terug naar hoe het vroeger was. ‘We willen dit typische cultuurhistorische landschap, met vlakbij de hoeve en de oude land bouwgronden, in stand houden. Hagen, weilanden, hooilanden, wilgen en poelen kon je vroeger overal op landbouwgronden terugvinden. Doorheen de jaren zijn de landschapselementen verloren gegaan. Daarmee wijzen we de landbouwers zeker en vast niet met de vinger. Om rendabel te zijn, moeten ze immers over grote stukken aaneengesloten grond beschikken die ze met hun tractoren kunnen bewerken. Het gevolg is wel dat je monotone landschappen hebt gekregen. Onder meer voor insecten is dat een slechte zaak, zij houden van variatie. Groen op zich is niet voldoende.’

Aan variatie is er in Den Bocht alvast geen gebrek. ‘We hebben hagen, heggen en bomenrijen aangeplant. Met als doel om de bestaande houtwallen te verbreden en te versterken. Op die manier trek je meer soorten aan’, weet Jérôme. Of er op vijf jaar al veel insecten, vogels en andere soorten bij zijn gekomen? ‘Je mag niet verwachten dat er op zo’n korte tijd opnieuw zeldzame soorten zullen verschijnen. Wat wij doen, is het creëren van geschikte omstandigheden om tot leefbare habitats te komen. De waardevolle natuur is, ook in Linkebeek, nog zeer versnipperd. Den Bocht is één stapsteen, er zijn er nog verschillende nodig. Net daarom is het een goede zaak dat de gemeente mee haar schouders heeft gezet onder het project van de Brabantse Wouden.’

Handen uit de mouwen

Met de inspanningen in Den Bocht hoopt Natuurpunt de Linkebekenaren te inspireren om zelf in de tuin aan slag te gaan. ‘Linkebeek telt veel grote tuinen. Door onze aanpak in Den Bocht met eigen ogen te zien, zullen mensen misschien in hun eigen tuin voor wat hoekjes zorgen waar het gazon niet piekfijn gemaaid is en waar het gras langer kan staan. Of om een omgevallen boom te laten liggen en een afgekraakte tak niet meteen te verhakselen. Voor mensen betekenen die ‘slordige’ plekjes minder werk, en de natuur vaart er wel bij’, zegt Johan. ‘We willen hier op verschillende plekken bordjes plaatsen om uit te leggen wat wij hier doen en wat de mensen thuis zelf kunnen doen. Door de nabijheid van hoeve Holleken, het recyclagepark en het sportterrein komen hier best veel mensen. We moeten daarvan gebruik maken zodat het beheer van Den Bocht ook een educatieve rol heeft.’ Wie in Den Bocht zélf de handen uit de mouwen wil steken, heeft daartoe de kans. Ieder weekend trekt Jérôme met een team van vrijwilligers het gebied in. ‘Het is hier veel te groot om alleen te onderhouden. Daarom is er een beheer team met vrijwilligers. We komen sinds kort iedere zondagnamiddag samen, om 15 uur in het hof van hoeve Holleken. Aan variatie is er in Den Bocht alvast geen gebrek. ‘We hebben hagen, heggen en bomenrijen aangeplant. Met als doel om de bestaande houtwallen te verbreden en te versterken. Op die manier trek je meer soorten aan’, weet Jérôme. Of er op vijf jaar al veel insecten, vogels en andere soorten bij zijn gekomen? ‘Je mag niet verwachten dat er op zo’n korte tijd opnieuw zeldzame soorten zullen verschijnen. Wat wij doen, is het creëren van geschikte omstandigheden om tot leefbare habitats te komen. De waardevolle natuur is, ook in Linkebeek, nog zeer versnipperd. Den Bocht is één stapsteen, er zijn er nog verschillende nodig. Net daarom is het een goede zaak dat de gemeente mee haar schouders heeft gezet onder het project van de Brabantse Wouden.’ Handen uit de mouwen Met de inspanningen in Den Bocht hoopt Natuurpunt de Linkebekenaren te inspireren om zelf in de tuin aan slag te gaan. ‘Linkebeek telt veel grote tuinen. Door onze aanpak in Den Bocht met Die nieuwe aanpak maakt het duidelijk wanneer we hier zijn, en op die manier trekken we misschien extra helpende handen aan. Iedereen is welkom. Door in groep te werken, gaat het werk sneller vooruit. Maar er is meer. Samen werken in de natuur zorgt voor sociale interactie en een interessante dynamiek. Net zoals vroeger, waarbij landbouw een groepsgebeuren was. En ik laat de vrijwilligers met handwerktuigen werken, zo veel mogelijk los van elektrisch gereedschap. Zo gaat die kennis niet verloren. De boerenstiel van vroeger komt hier weer tot leven.’

Tekst: Jelle Schepers
Foto: ©Tine De Wilde
Uit sjoenke april 2026